Nafarroako 110 ikastetxetako 25.000 ikasle, familia eta irakasle baino gehiagok "Bakea eta Bizikidetza lantzen duten Eskolak 2025-2026" programan izena eman dute
"Bakea eta Bizikidetza lantzen duten Eskolak" programak ikasturte berri bati ekin dio, eta Nafarroa osoko 110 ikastetxetako 25.000 ikasle, familia eta irakaslek baino gehiagok eman dute izena parte hartzeko. Nafarroako Gobernuko lehendakariorde eta Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilari Ana Ollok aurkeztu du gaur goizean, Atarrabiako Pedro de Atarrabia DBHI ikastetxean. Horrela, baita ere Somos Personas - Pertsonak gara programak bultzatzen duen proiektuetako bati hasiera eman zaio. Oraingo honetan, ikasleek, irakasleek eta zuzendaritza-taldeak giza eskubideekiko duten interesa nabarmentzen da, giza eskubideak zeintzuk diren ikasteaz eta irakasteaz gain, beren eta besteen eskubideen defentsan modu proaktiboan esku hartzeari garrantzia emanez. Ollo lehendakariordearen eta ikasle zein irakasleen arteko topaketa honetan, haurtzarotik Giza Eskubideen inguruan lan egiteko, irakasteko eta hezteko beharra azpimarratu da, pertsona guztientzako duintasun- eta berdintasun-printzipioak lortzeko.
Programa, 10. ediziora iritsita, Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako departamentuak sustatzen du, Hezkuntza departamentuarekin lankidetzan. Memoria duten Eskolak eta Bakea eta Bizikidetza lantzen sarearen barruan dago, eta Memoria duten Eskolak programarekin osatzen du programazioa. Azken bederatzi urteetan 108.000 ikaslek, familiek eta irakasleek parte hartu dute, eta Nafarroa osoko 170 ikastetxe publiko eta itunpeko.
Programaren ardatza honako hauek osatzen dute: prestakuntza-eskaintza, esperientzia-jarduera pedagogikoak, hainbat diziplina artistikoren bidez egindako ekintzak eta tailer parte-hartzaileak, ikastetxeetan gauzatzen direnak. Ikastetxeei hainbat prestakuntza- eta hezkuntza-tresna eskaintzen zaizkie, ikasleei, irakasleei eta familiei, prebentzio- eta hezkuntza-ikuspegitik, eguneroko bizikidetzan dauden errealitate gatazkatsuei heltzeko.
Jarduerak eta Hezkuntza-eskaintza
Halaber, Bakearen eta Bizikidetzaren aldeko Eskolen programak "bizikidetza-eragileak" sortu nahi ditu hezkuntza-komunitatearen barruan. Eta horretarako, aniztasuna aberastasun-iturritzat duen begirada inklusiboa erabiltzen du, polarizazioak eragin ditzaketen aurreiritziak eta estereotipoak hausteko. Programa osatzen duten tailerrak askotarikoak dira: abusuzko eta indarkeriazko praktikarik gabeko teknologia berrien erabilera zuzena; modu kooperatiboan jolasten ikastea eta jolasteko estrategiak diseinatzea eta adostea ikastetxeek jardueretara bideratzen dituzten espazioetan eta denboretan, diskriminaziorik gabe, bazterketarik eta indarkeriarik gabe; etnia, kultura, ideologia, erlijio, sexu-identitate, dibertsitate funtzional eta abarreko pertsonen arteko bizikidetzan jokoan jartzen diren jarrera negatiboek eta aurreiritziek eragiten dituzten kalteei eta gatazkei buruz esperimentatzea eta hausnartzea; komunikatzeko moduak aztertzea eta indarkeriarik gabeko komunikazioa sustatzea; eta gatazkak positiboki eraldatzeko trebetasun eta jarrera mesedegarriak barneratzea.
Nafarroako Unibertsitateko Museoarekin lankidetzan, ezberdintasunen onarpena sustatzeko eta ikasgelan jokabide baketsuak sustatzeko tailerrak ere eskaintzen dira, elkarrekin eta gizartean bizitzen ikasteko. Gainera, ikastetxe askotan, hezkuntza-komunitate guztiek parte hartzen dute Bizikidetza Zirkuluak ekimenean. Ekimen horren helburu nagusia elkarrizketa sustatzeko tresnak lantzea eta espazioak sortzea da. Ikasturte honetako berrikuntza gisa, IESO-CP Larraintzarko Ikastetxea eta CPEIP Patxi Larrainzar ikastetxeek laguntza eta aholkularitza proiektu batean parte hartu nahi izan dute, begirada zigortzailetik begirada zaharberritzailera igarotzeko.
Tailerrez gain, ikastetxeek kanpoko jardueretan parte hartzeko hainbat aukera dituzte, ikastaroaren une desberdinetan antolatuak: Giza Eskubideen Nazioarteko Eguna, Begirada bat arteetatik jardunaldiak, antzezlanak, lehiaketak eta ikastetxez ikastetxe erakusketa ibiltariak ("WILPF: 100 urte feminismo bakezalean" eta "Eskolara bideak"). Gainera, Memorian eta Giza Eskubideetan espezializatutako Liburutegiak Bakea eta Bizikidetzari buruzko liburuak dituzten maletak eskaintzen ditu. Horri dagokionez, beste berrikuntza bat da Giza Eskubideen eta Bizikidetzaren inguruko liburuen maletari Hasier Larretxea idazlearen laguntzea hainbat ikastetxetan, ikasleei literatura-erronka bat proposatuko diena.
Bakearen eta Bizikidetza lantzen duten Eskolen eskaintza udalerrietako ikastetxeek "Bizikidetzaren aldeko murala" egiteko aukerarekin osatzen da. Egun hauetan, Lodosako ikastetxeetako ikasle eta irakasleak (CPEIP Lodosa Ángel Martínez Baigorri HLHIP; La Milagrosa ikastetxea; Ibaialde Ikastola; eta IES Lodosa Pablo Sarasate BHI), Jon Zabalegui artistaren eskutik, bizikidetzaren aldeko murala egiten ari dira, "Diversidad"/"Aniztasuna" hitzetik abiatuta, proiektuaren oinarri gisa.
Foru Gobernuko Memoria eta Bizikidetzako Zuzendaritza Nagusiak azpimarratu eta nabarmendu egiten du Nafarroako ikastetxeek memoriari, bizikidetzari eta giza eskubideei buruzko gaietan duten inplikazioa, eta lan hori hezkuntza-programazioaren egunerokoan txertatzen jarraitzeko deia egiten du, belaunaldi berriek bakearen eta bizikidetzaren kulturarekin, giza eskubideen errespetuarekin, indarkeriaren deslegitimazioarekin eta askotariko gizarte baten aldeko apustuarekin duten konpromisoa bultzatuz.
Giza Eskubideak ikasgeletan, "Somos Personas / Pertsonak gara 2025-2026"
Pedro de Atarrabia DBHIra egindako bisitan, Ollo lehendakariordeak Somos personas - Pertsonak gara proiektuaren aurtengo edizioa aurkezteko aukera ere aprobetxatu du. Aurkezpen horretan Mikel Oteiza Atarrabiako alkatearekin, Martin Zabalza Memoria eta Bizikidetzako zuzendari nagusiarekin, Inma Prats Pedro de Atarrabia DBHIko zuzendaritza-taldeko ordezkariarekin, Erika Martinez Navarra Nuevo Futuro elkarteko ordezkariarekin eta Jared Andino Fénix-LGTBIQ+ Errefuxiatuei eta Etorkinei Laguntzeko Elkarteko ordezkariarekin izan dira.
Gogoan izan behar da proiektu honen helburua Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalak biltzen dituen 30 artikuluetako bakoitza ikasleei hurbiltzea dela, hainbat erronkaren bidez. Erronka bakoitza ebazteko, pertsonen bizitza duintzeko etengabe lan egiten duten komunitateko eragileekin inplikatu beharko dira ikasleak. Horretarako, 1948an idatzitako gutuneko artikuluren baten urraketarekin topo egiten duten elkarte, udal, pertsona ospetsu eta erakundeetara jo beharko da. Jolasean parte hartzen duten ikasleen profila gizartearen isla fidela izango da, anitza eta aberatsa, eta kontuan hartzen ditu hiri-ingurunea, landa-ingurunea, genero-aniztasuna, identitatea, adina, funtzionaltasuna, kultura, baliabide ekonomikoak eta ikasketa-aniztasuna. Jolasa hurrengo maiatzean amaituko da, parte hartzen duten ikasle guztien topaketarekin.
Ollo lehendakariordeak azpimarratu duenez, "pertsona guztientzako giza eskubideen errespetua eta defentsa oinarri duten hezkuntza-politikak babestu behar dira. Duintasun- eta berdintasun-printzipioak nabarmentzen dituzten politikak, bakean bizi diren gizarte aske eta bidezkoak lortzeko ezinbestekoak direnak".
Azkenik, Escénika Microteatroren eskutik, ikasleek isildutako benetako istorioak ikusarazi ahal izan dituzte, entzuteko, samurtzeko eta aldatzeko espazioak sortuz, "Club de mujeres" obraren eta ondorengo talde-hausnarketaren bidez.
"Bakea eta Bizikidetza lantzen duten Eskolak" programak horrelako ekimenak bultzatzen jarraituko du, gogoeta, elkarrizketa, eztabaida eta sorkuntza uztartuz, irisgarritasun unibertsala oinarri duten jardueren eskaintzaren alde eginez, aldi berean estereotipoak apurtzen lagunduko dutenak, gaitasun desberdinak dituzten ikasleei espazio, helburu, frustrazio eta une on berberak partekatuz.
