Gobernuak II. Bizikidetza Plana (2025-2029) onartu du, bizikidetza politikoa sendotzea eta Nafarroako gizarte- eta kultura-aniztasun gero eta handiagoari heltzeko helburuarekin
Nafarroako Gobernuak Nafarroako II. Bizikidetza Plana (2025-2029) onartu du gaurko bilkuran. Lehendakariorde eta Nafarroako Gobernuko Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilari Ana Ollok bide-orri honen ildo nagusiak azaldu ditu, Nafarroa anitz eta askotariko baten elkarbizitza politiko, sozial eta kulturalean sakontzea helburu duena. Planak herritarrekin (Gobernu Irekia) eta beste eragile sozial eta politiko batzuekin (besteak beste, Parlamentuko taldeekin) parte hartzeko prozesu baten xede izan da, bizikidetza politikoa sendotzea eta gizarte- eta kultura-bizikidetzan sakontzea helburu duelarik.
"Plan honen helburua bizikidetzari buruzko erronka berriei heltzea da, gero eta askotarikoagoa den Nafarroako gizartean. Datozen urteetan Foru Komunitateak giza eskubideetan, bakean eta aniztasunean erronkak izango ditu, mundu aldakor baten testuinguru globala kontuan hartuta, eta indarkeria ororen deslegitimazioan eta gaitzespenean eta testuinguru desberdinetako biktimei, terrorismoak (bereziki ETArena), frankismoak eta funtzionario publikoek edo eskuin muturrak eragindako motibazio politikoko indarkeriaren aurrean emandako urratsak ere sendotuz ", azaldu du Ollo lehendakariordeak.
Plangintzak 17,4 milloi euroko urte anitzeko aurrekontu-aurreikuspena du datozen 5 urteetarako, Nafarroako lehen Bizikidetza Planetik sortu da (2021-2024), eta memoria- eta bizikidetza-politika publikoen hainbat jarduera egituratzeko balio du, Gobernuak 2015etik zeharka sustatuak, Gobernuak sostengatzen duen akordio programatikoarekin bat etorriz.
Memoria, aniztasuna eta giza eskubideak
Planak hiru ardatz ditu ("Memoria, biktimak eta bizikidetza politikoa"; "Aniztasunean Elkarrekin bizitzea"; eta "Bizikidetza eta giza eskubideak"), eta 117 neurri, sei ataletan banatuta: Giza Eskubideen aplikazioa; identitate, sexu- eta genero-aukera, hizkuntza, laiko eta erlijio-aukera, kultura eta jatorri desberdinen arteko bizikidetza; frankismoaren, terrorismoaren eta indarkeria politikoaren biktimen eskubideak aitortzea eta aplikatzea; memoria kritiko eta inklusiboa eraikitzea; elkarrekin bizitzen hezteko eta ikasteko beharra; eta erakundeek bizikidetzaren erreferente izateko duten eginkizuna.
Ollo lehendakariordeak azaldu duenez, plan berriak funtsezko bi osagai ditu. Edukiari dagokionez, batetik, 2015etik landutako "bizikidetza politikoarekin" zerikusia duen guztian sakontzen du, eta, aldi berean, "aniztasunean oinarritutako gizarte- eta kultura-bizikidetzaren ikuspegi zabala eta irekia" hartzen du. Eta ikuspegi horri dagokionez, Nafarroaren ibilbidea eta errealitatea hartzen ditu kontuan, non aurrerapen nabarmenak egin diren memoria eta bizikidetzako politika publikoen arloan. Estatuko, Europako eta munduko egungo testuinguruari ere begiratzen dio, "inboluzio-mehatxuz" beterik dagoena, hala nola autoritarismoaz, albiste faltsuez eta desinformazioaz edo gorrotoaren eta xenofobiaren diskurtsoaz. "Memoriarekin zerikusia duten gaiei ez ezik, gure ustez finkatuta dauden edo egon behar luketen balioei ere eragiten dieten korronte ukatzaileak, hala nola berdintasunari, klima-aldaketaren aurkako borrokari edo hizkuntza-aniztasunari", adierazi du Ollok.
Era berean, Gobernu Plan bat dela azpimarratu du lehendakariordeak (departamentuen ekarpenak jasotzen ditu eta Gobernuak onartu du), eta plan hori egiteko prozesuan – Memoria eta Bizikidetzako Zuzendaritza Nagusiaren Bizikidetza eta Giza Eskubideen Zerbitzuak dinamizatua – erakundeen (tokiko erakundeak, Parlamentua, unibertsitateak...) eta gizarte zibileko hainbat eragileren (elkarteak, herritarrak, etab.) arteko entzunaldi-lana egin dela, ahalik eta emaitzarik parte-hartzaileena eta adostuena lortzeko.
Ekarpenak partaidetza-testuinguru horretan ere baloratu dira, ibilbide horrekin bat etorriz, "elkarguneak eta bizikidetza lehenetsiz beti, polarizazioetatik ihesi", adierazi du Ollok, eta Gobernu Irekiaren webguneko nahitaezko txostenera igorri da, parte-hartze prozesu formal horren xehetasun gehiago ezagutzeko.
Bizikidetza soziala eta politikoa kultura-, hizkuntza- eta genero-aniztasunean
Bestalde, Ollo lehendakariordeak azpimarratu duenez, bigarren plan honek "Nafarroako lehen Bizikidetza Planaren oinarrizko ildoak bere funtsezko ardatzetan sendotzeko balioko du, gure komunitateko bizikidetzaren ibilbide-orria eguneratuz, demokraziaren, giza eskubideen, bakearen eta bizikidetzaren arloan, testuinguru propio eta nazioarte aldakor eta zorrotz batean. Hori guztia aniztasuna errespetatuz eta indarkeria oro deslegitimatuz ". Ildo horretan, Ollok zehaztu du beharrezkoa dela " Nafarroan bizikidetza soziala eta politikoa sendotzea, eta are gehiago ultraeskuindar korronteek, gorrotoaren diskurtsoen ugaritzeak eta gure inguruan ere eragina duten beste fenomeno global batzuek dakartzaten mehatxuen aurrean. Ez da lortu den horretan atzerapausorik onartu behar, eta, horrez gain, aurrera egiten jarraitu behar dugu".
Beraz, Planak bere lehen ardatzean biltzen eta indartzen ditu egia, justizia eta erreparazioa helburu duten Memoria eta Bizikidetzako politika publikoen egungo jarduera-ildo asko. Hala, Ollok zehaztu duenez, "giza eskubideen eta askatasun politikoaren urraketak ez errepikatzea bermatuko duten baldintzak sortzen saiatzen gara, testuinguru biktimologiko guztietako biktimen eskubideak enpatiatik, aitortzatik eta asebetetzetik abiatuta, diluziorik eta parekatzerik gabe".
Hori dela eta, "Memoria, biktimak eta bizikidetza politikoa" izeneko ardatzean, diktadura eta errepresio frankistaren, terrorismoaren eta motibazio politikoko indarkeriaren biktimen eta haien lege-esparruaren inguruko neurriak eta ekintzak ditu ardatz.
Bigarren ardatzean, "Aniztasunean elkarrekin bizitzea" izenekoan, berrikuntza gehiago sartu dira, eta erronka berri bati heltzen zaio “Nafarroa gero eta pluralagoa den arlo kulturalean, identitarioan, ideologikoan, belaunaldi artekoan, jatorri, hizkuntza, erlijio, genero eta abarretan sortzen diren beste aupada batzuk". Gai horiek lehen bizikidetza-planean aipatu ziren, eta " horiek azpimarratzen eta zabaltzen jarraitu behar dugu, XXI. mendeko Nafarroako bizikidetzaren arloko erronkak taxutuko baitituzte. Munduan jokoan dagoena demokraziaren beraren eta giza eskubideen sendotasuna eta etorkizuna da, bizikidetza soziala eta politikoa sendotzeaz gain", esan du Ollok.
Hirugarren ardatz batek osatzen du plana, eta "Bizikidetza eta giza eskubideak" du izena. Neurri sorta bat hedatu eta artikulatzen du, departamentuartekoak batzuetan, eta neurri horiek zentzu zabalagoan heltzen diote bizikidetzari hainbat arlotan, hala nola sozializazioan, hezkuntza formalean eta ez-formalean, Interneten eta teknologia berrien erabileran, batzuetan ikusezinak diren indarkeria eta diskriminazioen presentzian, komunikabideekin egiten den lanean eta abarretan.
